Van'ın son kahvecisi Dolayı Öztürk ve Kardeşler Çay Evinden bahsedeyim
Ümit Kayaçelebi
Bir zamanlar Van’da kahvehaneler vardı. Bu kahvehaneler adeta oraya gidenlerin sanki evleri gibi aidiyet duygusu duydukları kahvehaneler çay içme bahanesi ile gittikleri yerlerdi.
Şimdi Van da yine çok sayıda kahvehane varsa da çoğu fazla bir şey ifade etmiyorlar. Çünkü çoğunun ruhu yok. Ruhu yok derken şunu söylemek istiyorum. Çoğu yıllardan bu yana bu işi yapanlar değil. Şu anda Van’a baktığımızda geçmişten bu günlere kadar gelip çıkan tek kahvehane olarak sadece <Kardeşler Çay evini> görüyoruz.
Evet, geçmişte kahvehane sahipleri olarak hatırladığımız çok müstesna şahsiyetler var. Hepsi devirlerini yaşadılar zaman geldi vade yetince göçüp gittiler. Hepsİ de marka isimlerdi. Hepsinin de kendine has müşterileri vardı. Kahvehane insanın evinden sonraki ikinci bir adresiydi. Mesela benim Babam kahveye gitmezdi ama Dedem Yusuf Ziya Kaya çelebinin gittiği kahve sürekli Bapir Başağın kahvesiydi. Sebebine gelince evimiz eski ziraat Banka Sokağındaydı en yakın cami Küçük Cami en yakın kahve de Bapirin kahvesi olduğundan arayan soran ya camide ya kahvede bulurdu dedemi.
Çok değerli kahvehane sahipleri vardı ama herkesin bir tek kahvehanesi olurdu. Bazen başka kahvelere de elbette gidilirdi ama o çok nadiren olurdu.
Bir zamanlar Hacı Yusuf Şengül, Şahap ve İbrahim Öngel, Kahveci Nezih, Hasan Doğanay, Bapir Başak, Salman Çeviköz, Fevzi Ağar, Kahveci Naci, Davut Yenitürk, Ali Asker Akçap, Ahmet Erkalay, Kahveci Koçero İhsan ve Mustafa Aktuğ artık aramızda değiller ama hepsi zamanlarında kahvehane sahibi olarak nam yaparak ebedi aleme göçtüler.
Biz kahvehane sahibini tanırdık kahve sahibi de bizi tanırdı. Alıcı satıcı meselesi değildi. Gelen saatlerce oturur sohbetler uzar ondan sonra gelsin çaylar gitsin çaylar.
İşte o mekânlardan biride şimdiki <Kardeşler> Çay evi idi. O zaman ki ismi farklıydı tabi. Çünkü o zamanlar kahvenin asıl sahibi İhsan Aktuğ’du. O uzun süre bu işi yaptı ancak yaş ilerledi yıllar yorunca mesleği bıraktı ve o zamanlar kahvehanede çalışan Dolayı Öztürk kardeşimiz İhsan Ustadan kahvehaneyi devir alarak ismini de <Kardeşler Çayevi> koydu.
Tarihi 80 yıllık kahvehanenin şimdiki sahibi olarak ta 40 yıldır kendisi sürdürmekte. Mekânda şu an da gerek Vanlıların ve gerekse dışarıdan gelen Vanlıların Van’a geldiklerinde merakla ve hasretle ilk geldikleri ve takıldıkları güzel bir mekan Kardeşler Çay evi..
Tatlı dili gülen yüzü ile gelenleri karşılayan ve uğurlayan Dolayı usta yanlış anlaşılmasın Van’da ki Vanlıların özellikle Vanın yerlileri dediğimiz eski Vanlıların buluşma ve görüşme olarak tercih ettikleri öncelikli bir mekân.
Burası lüks bir mekân değil. Çünkü böyle naturel kalması modern olmasından daha önemli. Geçmişten bu günlere gelip çıkan tahta masa ve tahta sandalye buranın ayrı bir özelliği.
Tarihi bir kahvenin elbette ki bir hususiyeti olması gerektiğinden masa sandalye duvardaki tablolar bu mekâna çok ayrı bir hava veriyor. Kimi dolaptaki kitapları alıp okuyor kimi oraya gelen gazete ve dergileri alıp okuyorken bir yandan da Dolay usantın nefis çaylarını yudumlarken ayrı bir keyif alıyor.
Bunların ötesinde zaman zaman buraya gelen şair ve yazar gazeteciler âşıklar saz ustaları ile geceleri yapılan programlarda buranın sadece bir kahvehane değil bir kültür merkezi bir sanat merkezi olarak hem Van’da hem de Van dışında burası merak edilen bir mekân olarak tanınıyor.
Düşünün Van soğuk şehirlerimizden birisi kışımız biraz uzundur haliyle ısınmak ta Van’da hem bir dert hem de bir külfettir. Dolayı usta burasını bir kömür sobası ile kışları ısıtmakta.
İstese kalorifer tesisatı çekebilir ancak o zaman burasının havası değişeceğinden bunu yapmadı ve yapmakta istemiyor.
Soba ile mekânı ısıtmakta kararlı ve değişimi düşünmüyor. Çok da iyi ediyor. Ve işin ayrı bir güzelliği de o ki kış aylarında soba gümbür gümbür yanarken üzerinde demlikte kaynayan ıhlamur, Tarçın veya bir başka çay oraya ayrı bir koku verdiğinden insanlar bazen çay isterken bazense sobanın üzerindeki tarçın ıhlamurdan tadıyorlar. Bu da çoğu kahvede olmadığından buraya has bir ikram oluyor.
Bir de buranın tespihçileri var ki onlarda buranın personeli gibi devamlı burada tespih satmaktalar kırılan tespih tanelerini dizerek onlarda ayrı bir hizmet veriyorlar. Cümle tesbih meraklıları buraya gelip bu tespihçilerden tespih alıyorlar.
Bir zamanlar tespihin yanı sıra esans satanlarda vardı ve onlarda buralara takılıyorlardı. Ancak parfüm ve benzeri kokular çoğalınca esans satanlar da maalesef yok oldu gibi.
Mekâna gelen devlet büyükleri milletvekilleri valiler kaymakamlar da buraya uğruyorlar ki bu da Dolayı ustanın şu anda Van’da bir marka olduğunun en güzel göstergesi olsa gerek.
Ben son söz olarak şunu söylemek istiyorum. Dolayı Öztürk geçmişten bu güne gelen 80 yıllık kahveyi yaşatan ve bu mesleği Sürdüren biri olarak Vanın son kahvecisi olarak her türlü tebrik ve takdire şayandır.
İyi ki varsın Dolayı usta, gülen yüzün hiç solmasın.
<Kardeşler> le nice yıllara.
Benden de sana bir şiir ikramım olsun.
KİMLER GELDİ KİMLER GEÇTİ 35
Dolayı Öztürk kardeşime ithaf olunur.
Koçyiğitler diyarı denen şu Vanda
Kimler geldi kimler geçti bak hele
Doğunun Parisi denen şu Vanda
Kimler geldi kimler geçti
**
Şerafettin Koç hala namaz niyazda
Mehmet Kürşat ta cümbüşte, saz da
Mustafa Ezberci yerleşti kaldı Hicazda
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Van Musiki Derneğinde Mehmet Gedik
Rahmetlik oldu Nail Başıbüyük
Hala gayet zindedir Kasapoğlu Faruk
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Kirli, Hemdo derdik Hamdi Dinlere
Niyazi Gülseven transfer oldu Fenere
Fotür çok yakışırdı Kömürcü İsmaile
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Oküz Memet desem kim tanır ki?
Arabacı Memişoyu da kim anar ki?
Mınco Memedi de kim hatırlar ki?
.Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Gassap Bekiri de rahmet ile analım
Lütfü Arifoğlunu da unutmayalım
Laklak Sabriyede Fatiha okuyalım
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Kendince şiir yazardı Yaşar Ebeperi
Kosto diye anardık Sabahattin Akdemiri
Unuttuk Polat Dayı ile Eşekçi Nebiyi
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Defci Zeko ve İzzettin Tandırcı
Özdemir Zırhlıoğluna herkes duacı
Rahmeti rahmana gitti Gıcıbello Bacı
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Rahmetlik oldu Nurettin ve Muzaffer Ekinci
Türkiye’de sayılı insanlardandı Münci İnci
Acaba sağmıdır hala Nurettin Bilici
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Salih Ertuş çok neşeli bir zattı
Hüsnü Bulca da çok besteler yaptı
Yaşar Doğu Nevtron radyoları sattı
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Genç yaşta göçtü Adnan Kitapçı
Yazık Doğan Özpınar da ağarttı saçı
Naci Şahinde şimdi olmuştur hacı
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Süheyla Dabbağoğlu meyletti musikiye
Erdal Yamaç da kaptan olmuştu gemiye
Selam olsun Turgay ve Kadir Geyiğe
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Mehmet Bağdatlının keyfi yerinde
Hır bizim evde Âşık Çağlarinin dilinde
Turan Şahin baş da yaşar kendi halinde
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Sinek Cemal ve bizim Kirli Cemal
Diyarbakır nakliyat ve hayrettin Ünsal
Derken Rahmetlik oldu Jokey Celal
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Bakanlık yaptı Mehmet Salih Yıldız
Kınyas Kartalı da hep apo diye anarız
Ferit Meleni de rahmetle hatırlarız
Kimler geldi kimler geçti bak hele
**
Cahit Hayta başı şu anda Antalya’da
Mehmet Kürşat ta yaşıyor Yalova’da
Âşık Celali de yurt tuttu Ankara da
Kimler geldi kimler geçti bak hele
.**
Önce Dünyada Van Ahrette iman dediler
Biz bu şehirden asla gitmeyiz dediler
Dolayı Öztürk ve niceleri de Van da kaldılar
Kimler geldi kimler geçti bak hele
