NACİYE
Nedim İlikçi
Değerli okurlar; şair ve yazar olan hemşerimiz Ahmet Kuralkan 1908 yılında Van'da doğar. 1979 yılında Van'da vefat eder. Van'ın köklü ailelerinden Kuralkan ailesine mensuptur. Yaşadığı dönemin etkili kalemlerinden ve önemli yazarlarından biridir. Bunu Van'ın ilk gazetesi olan Vansesi'nde yazı işleri müdürlüğü ve yazılarından fark edebiliyoruz. Aynı zamanda ilimizin birçok sorunlarını gidermek yönünde teşekkül etmiş bulunan sivil toplum örgütlerinin de üyesidir. Van ili ile ilgili okuduğum kitaplardan öğrendiğim kadarıyla Van'ı Tanıma ve Tanıtma Cemiyeti'nin üyesi olduğunu biliyorum. Zeve isimli kitapta Zeve mahalline anıt yapılması hususunda yazmış olduğu köşe yazılarını okumuştum. Bu köşe yazılarında Zeve'ye anıt yapılması yönünde teşvik edici mahiyet bulunmaktaydı. Vanlıların anıtın inşasına maddi ve manevi destek vermelerini sağlamak amaç edinilmişti. Ömrünü ilimizin daha yaşanılır olmasına ve yetişen neslin tarih bilinci edinmesine adamış bulunan Ahmet Kuralkan'ı saygıyla ve rahmetle anıyorum.
Ahmet Kuralkan'ın tefrika edilmiş (dönemin günlük gazetelerinde bölüm bölüm yayınlanmış)" Bizim Emrah" ve "Ya-Kuş" isimli iki romanı bulunmaktadır. Ancak anladığım kadarıyla bu tefrika edilmiş romanların baskıları yapılmamış. Sadece gazetede tefrika edilmekle yetinilmiştir. Dilerim o dönemin gazetelerini araştıran bir akademisyenimiz o tarihlerde tefrika edilmiş bu romanların yeniden gün yüzüne çıkarılmasına vesile olur. Yazarın "Van Kurtuluş Destanı" isimli bir şiir kitabı, "Naciye" ve "Yavuz Efe" isimli iki romanı yayınlanmıştır. "Esaret Elimdir" isimli kitabının basılacağı yönünde bir bilgi de Naciye isimli romanının son sayfasında okuyucuya bildirilmiştir. Ancak tüm çabalarıma rağmen yazarımızın sadece "Naciye" isimli romanına ulaşabildim. Maalesef bu romanın da nerede ve hangi tarihte basıldığı yönünde bir bilgi bulunmamaktadır. Dilerim yazarımızın Van tarihi ve kültürüne ışık olabilecek nitelikteki kitaplarına ve yazılarına ulaşabilir ve siz okuyucularla paylaşırım.
Sırası gelmişken İlimizin tarihi ve kültürü ile ilgili nadide kitapların bulunmasını ve teminini sağlayan Emre Çabuker kardeşime de teşekkürü bir borç bildiğimi söylemek isterim.
Yazarımız Van'ın 1915 yılında işgali ile başlayan seferberlik diye isimlendirdiğimiz zorunlu göçü Naciye isimli bir kız çocuğunun yaşadıkları ile romanlaştırarak okuyucuların bilgisine sunmuş. Aslında Naciye'nin yaşadıklarını anlatarak, muhacir olmuş tüm Van halkının yaşadıkları sorun ve sıkıntılara tercüman olmuş. Annelerin evlatlarından olduğu, babaların ve eli silah tutanların cephelerde genellikle şehit olduğu, eşkıyaların en savunmasız hallerinde bile göç eden insanlarımızı soymaktan ve zulmetmekten ar edinmediği, açlık ve hastalığın kol gezdiği seferberlik döneminde yaşananları romanına konu edinmiş. Biz yaştakilerin o günleri bizzat yaşayanlardan birebir dinlediğimiz olaylar zincirini, romanı okuyunca tekrar dinlemiş gibi htiğimi söyleyebilirim.
Seferberlik koşullarında, çocuk yaşında annesinden kopmuş binlerce çocuktan biri olan roman kahramanı Naciye, yıllar sonra İstanbul'da annesi ile bir mağazada tesadüfen karşılaşır. Yazarımız bu karşılaşmayı tasvir ederken şöyle der:"Hayatın o kadar garip cilveleri vardır ki, bazen hadiseleri tasavvuru imkânsız bir mucize şekline sokarak ne güzel tesbit eder. Ne güzel bir tesadüfle onu canlı bir tablo haline koyarak vecd ve haz içinde seyrettirir. Bu mağazada, tesadüfün yarattığı şu anne ve kızın tablosunu, hiçbir ressam fırçasında canlandırmağa, hiçbir şair kaleminde tasvir etmeğe muktedir olamaz. Bu misilsiz, bu eşsiz bir tablo… Bu ne tesadüf ilahi…
Kitapta Naciye isimli romanın nerede ve hangi tarihte basıldığı hakkında bir malumat verilmemiş. Biz kitabı İstanbul'da bir sahaftan temin ettik. Kitabı okumak isteyenler internet aracılığı ile sahaflardan temine çalışabilirler. Van'ın ve Vanlıların 1915'te neler yaşadıklarını bu romanı okuyarak hafızalarımızı tazeleyebileceğimizi belirtmek isterim. Yazarımız seferberliği bizzat yaşamıştır. Bu yaşadıklarını bilgi, duygu, düşünce ve hayal dünyasında yoğurarak Naciye romanı ile bizlere aktarmıştır. Romanı okuyarak 1915 hadiselerinin muhayyelimizde yeniden canlanmasının önemine inandığımı söylemek isterim. İlimizin yüzyıl öncesi tarihini merak edenlerin temin edip okumaları gereken bir kitap olduğunu belirtmek isterim.Kalın sağlıcakla….
