Taner Durmaz 'Nebun' Kitap Değerlendirmesi

Yazar Taner Durmaz’ın kaleme aldığı ‘’Nebun’’ adlı eser, başlık seçiminden anlatı yapısına kadar uzanan tutarlı bir anlatı ve tasarım anlayışını ortaya koymaktadır. Kitap adı, kapak tasarımı, arka kapak metni ve anlatı içeriği arasında kurulan anlam ilişkisi, metnin rastlantısal değil, bilinçli bir kurgu ve estetik niyetle üretildiğini göstermektedir. Eser, biçim ve içerik arasında bilinçli bir paralellik kurarak okura tekil ama katmanlı bir okuma deneyimi sunmaktadır. Nebun, yalnızca bir adlandırma değil; metnin felsefi, ontolojik ve duygusal eksenini belirleyen merkezi bir izlek işlevi görmektedir. “Nebun” kavramı yüzeyde “Olmayan/ı” ima eden bir adlandırma gibi görünmenin yanı sıra anlatının derin yapısında yokluğun kendini fark etme, anlamlandırma ve özneleşme sürecine karşılık gelen kuramsal bir eşik olarak kurgulanmaktadır.

Anlatı, klasik hikâye örgüsünün olanaklarını kullanmakla birlikte, bu yapıyı yalın ama yoğun bir dil aracılığıyla yeniden üretmektedir. Olay akışı, okurun merak duygusunu canlı tutacak biçimde dengeli ilerlemekte; anlatı temposu, dramatik gerilimi sürdürebilecek ölçüde korunmaktadır. Alışılmış bir hikâye örgüsünün alışılmadık, umut vadeden bir sonla tamamlanması, eserin okurda bıraktığı izlenimi olumlu yönde pekiştirmektedir. Bununla birlikte, metinde belirli anlatım tekniklerinin aşırı kullanımına bağlı olarak yapısal sorunlar da gözlemlenmektedir. Özellikle cümle aralarına yerleştirilen özlü ifadeler, ilk bakışta metni yoğunlaştıran bir etki yaratmakla birlikte, sıklık kazandıkça anlatının dramatik dengesini zedelemektedir. Bu tekrarlar, anlatının kendi iç dinamizmi yerine yazarın düşünsel müdahalesini görünür kılmakta ve metni kendi üzerine katlanan bir söyleme sürüklemektedir.

Hikâye anlatmak yerine düşünceyi vurgulama çabasının öne çıktığı bu anlar, okurun metinle kurduğu duygusal bağı zayıflatmaktadır.

Yazarın eserinde anlatıcı düzleminde tercih ettiği çift perspektifli yapı, teorik olarak anlatıyı zenginleştiren bir olanak sunmaktadır. Bölümlerin bir kısmının dış anlatıcı, bir kısmının ise kahraman sesiyle aktarılması, çok katmanlı bir bakış açısı oluşturma potansiyeline sahiptir.

Ancak bu geçişlerin metin içinde açıkça vurgulanması, anlatının kurduğu estetik mesafeyi zayıflatmakta ve kurmacanın büyüsünü kısmen görünür kılmaktadır. Anlatıcı değişimlerinin sezdirilerek yapılması, metnin estetik etkisini ve anlatı derinliğini artırabilecek bir tercih olabilirdi.

Final bölümünde ise metnin genel anlatı disiplinine kıyasla bir acele hissi oluşmaktadır. Okur, uzun süre boyunca sabırla örülen dramatik yapının, son sayfalarda hızla toparlandığı izlenimine kapılmaktadır. Bu durum, eserin umut vadeden sonunu değersizleştirmemekle birlikte, duygusal etkisini sınırlamaktadır. Daha geniş bir kapanış, karakter dönüşümlerinin daha ikna edici biçimde görünür kılınmasını sağlayabilirdi.

Genel çerçevede eser; güçlü bir tematik omurga, bilinçli bir anlatı dili ve edebi cesaret barındırmaktadır. Küçük ama tekrarlanan anlatısal tercihler, metnin etkisini yer yer zayıflatsa da yazarın edebi duyarlılığını ve anlatı potansiyelini açık biçimde ortaya koymakta; bu durumun da bilinçli bir estetik tercih sonucu olduğu izlenimini vermektedir. Sonuç itibariyle Nebun, bir anlatı olmaktan ziyade, üzerinde düşünülmüş, tartışmaya açık ve okurla entelektüel bir ilişki kurmayı başaran nitelikli bir edebi deneme olarak değerlendirilebilir.

Sanat Eleştirmeni Leyla Uygun