Van Kalesi: Binlerce yıllık gözcünün sessiz tanıklığı
Van Ovası'nın doğu-batı doğrultusunda uzanan kayalık bir kütlenin üzerinde yükselen Van Kalesi, yalnızca taş ve toprak değil binlerce yılın hafızasını taşıyan bir kültür mirasıdır.
Van il merkezine 5 kilometre mesafede, doğal bir taban üzerinde yükselen kale, tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış bir “gözcü” gibi duruyor.
Urartu’nun Başkenti Tuşpa’nın Yüzyılları Aşan Kalesi
Urartu Devleti’nin başkenti Tuşpa’nın merkezi olarak bilinen Van Kalesi, Urartu kralı I. Sarduri tarafından M.Ö. 840-825 yılları arasında inşa edildi. Kayalık kütle, 20 ile 120 metre genişlik arasında değişen yapısıyla, 1800 metre uzunluğunda ve 100 metre yüksekliğinde doğal bir savunma duvarı gibi yükseliyor.
Güneyden sarp ve dik, kuzeyden ise meyilli bir topoğrafyaya sahip olan bu doğal zemin, kalenin hem savunma hem de yerleşim açısından stratejik bir konumda olmasını sağlamış.
Kalenin İçindeki Tarih Katmanları
Kalenin içinde Urartular döneminden günümüze ulaşan birçok eser yer alıyor. Bunlar arasında özellikle:
Madır (Sardur) Burcu
Analı-Kız Açık Hava Tapınağı
1. Argişti, Kurucular, Menua ve II. Sarduri Kaya Mezarları
Bin Merdivenler
Ana kayaya oyulmuş sur duvar yatakları ve sur duvarları gibi yapı ve kalıntılar dikkat çekiyor. Bu eserler, Urartu uygarlığının hem mimari hem de inanç dünyasına ışık tutuyor.
Pers Yazıtı Dışında Yeni Bir Katman Yok
Uzun bir süre boyunca Urartuların hakimiyetinde kalan kale, Osmanlı dönemine kadar Pers yazıtı dışında başka bir yapı katmanı barındırmıyor. Bu da kalenin, Urartu dönemi mimarisini ve planını büyük ölçüde korumasına olanak tanıyor.
Osmanlı Dönemi: Kaleye Yeni Bir Soluk
Kale, Osmanlı döneminde askeri amaçlı olarak yeniden yapılandırıldı ve güçlendirildi. Bu döneme ait olan yapılar arasında:
Doğu tarafındaki sur ve kuleler
Kuzeybatıya bakan kale giriş kapısı
Tahkimat ve beden duvarları
Yukarı Kale
Süleyman Han Cami ve minaresi
Kerpiç ve taştan inşa edilen askeri yapılar yer alıyor. Bu dönem, kalenin savunma hattının daha da güçlendirildiği bir dönemi temsil ediyor.
Bugün: Tarihin Tahribatla Mücadelesi
Kalenin asıl şehir yerleşimi, güneyde kurulmuş ve surlarla çevrili bir alan olarak dikkat çekiyor. Ancak ne yazık ki, 1915 sonrası dönemde yaşanan tahribat, kalenin pek çok bölümünde derin izler bırakmış. Bugün kalenin günümüze ulaşan hali, geçmişin yıkım ve yeniden doğuş öyküsünü aynı anda anlatıyor.
Tarihi Bir Mirasın Korunması İçin Çağrı
Van Kalesi, sadece bir turistik yapı değil; Anadolu’nun kadim uygarlıklarının belleği. Urartu’dan Osmanlı’ya uzanan bir sürekliliğin en önemli simgelerinden biri olan bu kalenin korunması, sadece Van’ın değil, Türkiye’nin ortak kültür mirasının korunması anlamına geliyor.
Bakmadan Geçme
