Köşe Yazıları Haber Girişi: 09.04.2022 - 09:16, Güncelleme: 09.04.2022 - 09:16

Van Gölü İncileri

 

Van Gölü İncileri

Van Gölü İncileri
ANADOLU’YA ÖZLEM ALPER ALPEREN Sen özlem ve hasret dolu, sen sevdamın ta kendisi İlham kaynağımsın benim, canım benim Anadolu O eşsiz güzelliğinle büyülüyorsun herkesi Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu Pınarların kekik kokar, suların yarpuz çatlatır Göçebeler yayla yayla dolaşır koyun otlatır Şairlerin şiir yazar, hece hece, satır satır Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu İlkbaharda ırmakların çağlar akar boz bulanık Çobanların kaval çalar dağlarında yanık yanık Sevdan içimi yakıyor, yüreğimin başı yanık Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu Kızların, elinde testi su doldururlar ırmaktan Zülüfleri tel tel olmuş ve dökülmüş al yanaktan Sevdalanır koç yiğitler, işmar ederler uzaktan Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu Dağlarına duman çöker, mesken tutunca kayayı Arkasından güneş doğar, aydınlatırken ovayı Türkmen kızı gün doğmadan katarlamışken mayayı Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu Ozanların çalar söyler bozlak, uzun hava, mani Gelinlerin süslenirler, bağlarlar leçek, yemeni Kıl çadırda yayık yayar, yaylada Avşar gelini Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu Yiğitlerin ata biner, toy toplanınca obada Sofraya bağdaş kurarlar, yemek pişince sobada Avcılar silah kuşanmış, keklik avlar düz ovada Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu Dağlarının karı bitmez, başından dumanı gitmez Irmakların gümrah akar, dört mevsimde hiç eksilmez Anadan, yardan geçilir, lakin senden vazgeçilmez Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu Alperen seni seviyor, sana aşık ve sevdalı Kokuna hiç doyum olmaz, çiçek açınca zerdali Çiçeklerin var rengârenk, mavili, yeşilli, allı Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu TUŞBA’M SEVİL KÖSE  Mavi gölün, berrak sodalı suyun ayna gibi yüzüm görünür Baştan başa Edremit’i saran kolun uzaklardan salınır Balık ekmek yediğim teknede etrafa mis gibi kokun yayılır Sen benim turkuaz sular başında martılar uçuşan Tuşba’msın   Akdamar Adası’ndan çığlığı gelir Ah Tamara’nın Taş kilisenin mabedinde İsa, kucağında duruyor Meryem Ana’nın Yunus peygamber caymış Ninova yolundan, nefesi ağzında balığın Sen benim dört kitabında hak olduğuna şahitlik eden Tuşba’msın   Keçi kılından yapılır motif motif Van kilimi, Bölenir ot köküne, boyasına,tezek külüne Tebesiye rengini bezer göğün, gölün mavisinden Sen benim sırma saçlı desen desen, renk renk Tuşba’msın   Erek Dağı’ndan görünür Van Gölü, Edremit, Süphan Uçkunlar boydan boya sürer gider kıyılarından Dört mevsim kar bulunur dumanlı yüce başından Sen benim kana kana içtiğim soğuk suyum Tuşba’msın   İnci Kefal’im tersine akan sularda kuyruk vurur Erciş’in deli çayı haziranda daha çok coşarda kudurur Uçarak aştığın suların serinliğinden mendiller kurur Sen benim bereketinden sual sorulmaz Tuşba’msın   Bir gözün mavi, bir gözün yeşil güzel pişiksin sen Kar yumağı gibi yuvarlanırsın evin her köşesinden Kuyruğun kah evin tavanında, kah yerde, kar ışıltısı gibi tüyünden Sen kedi sevin diyen’’ Peygamber vasiyetini duyan Tuşba’msın   Ah Süphan’ım vah Süphan’ım,başı göğe değen Süphan’ım Bir gül açar zirvelerinde, kaklıkları gül dolu Süphan’ım Dumanından, karından, baharından haber eyle Süphan’ım Sen benim haşmetine sığındığındım koca dağım Tuşba’msın   Kalenin burcu analı kızlı dipdiri dikilir belinden Kerpiçlerin her biri dile gelir tarihi döker dilinden Minaresi seslenir saba makamı ezanıyla derinden Sen benim Urartu Devleti’nin başkenti inci gibi Tuşba’msın   Sahanda yayık tereyağında sucuklu yumurta Çatak balı, üzerinde süt kaymak, örme peynir ne güzel salınır tabakta Otlu peynir türüm türüm kokar, yoğurdun ayranı da var bardakta Yeşil, siyah zeytin, murtluğa, kavut, gencirun kırk çeşit tadım Tuşba’msın Çiriş pilavın, tandırda balığın ,kurut aşın, sengeserde maydanozun Ah o ekşili kırk derde deva uçkun şurubun, kavurmasında yağlı yoğurdun Tadı damağımızda çatal tatlısı, hadi bir de üzerine olsun mu Eğdek tatlısı Sen türüm türüm buğday, kepek kokan tandır lavaşım, ekmeğim Tuşba’msın   Göçmen kuşlar eyleşir Erçek Gölü’nde Kızlar türkü söyleşir Hoşap Kalesi’nde Urartu Tanrısı İrmuşi’nin çivi yazılı hitabesinde Sen benim sarnıçları, sarayları dolu dolu tarihim Tuşba’msın   Başkale ‘de Vanadokya, Bahçesaray’da, Mihrasan Çaldıran’da Muradiye Şelalesi, Abbasağa Camii Çatak da Kanispi Şelalesi,Hurkan Köprüsü Sen benim Erciş de çift başlı kartalım ,kuşum Tuşba’msın   Gevaş da Celme Hatun Türbesi, Moğol Beyinin başkenti Gürpınar da Zernek Barajı, Çavuştepe, Zernek Kalesi Muradiye’de Şeytan Köprüsü, Özalp da Anzaf Kalesi Sen benim hububatlarımı sakladığım oyulmuş kaya Tuşba’msın   Edremit Van’a mı bakar,Van Edremit’e mi bakar İçinde sarı sırma saçlı kız omzuna boncuklu şal takar Vanlıyam,şanlıyam diyen yiğitler başına aşiretin poşisini takar Sen benim türüm türüm Anadolu kokan türkülerim Tuşba’msın   Nevruz da buluşalım, çiçek açsın dağlar taşlar Uçsun güvercinler gökyüzünde kanat kanat kuşlar Toprağı uyandırsın cemreler, güneş ah kalksın dağlarda karlar Sen bayramda çoşkuyla,zılgıtlarla,halaylarla kutladığım Tuşba’msın.   AH DİLRUBA ŞEVKET SULHAN Ah Dilruba gönlümü saran sevdam Kim bilir kaç leyli oldum sende Kaç karanlık ısırdı bensiz seni Neden yok ettin yarınlarda hayallerimi   Bazen bir düş düşer ıssızlığıma Yeşerir güzellikler yarınları olmayan ülkeme Uzanır ellerim tutarım tutuşturur bedenimi Ne hikmettir tekrarlanır umursamaz tavırların   Bir var olurum gamzende mutlu mesut Hayali uzun olur durağında nefeslerim Acıların sevince dönüşür üşüyen gönlüme Ve ülkemin tahtından indirmeye kıyamam seni   Gecenin perdesini çekerken günışığı Canavar kesilir dikenli yollarında ezilen Sıraya dizilir tüm öfkem celladıma Çürütür acımasızca letafetini zindanlarım.   Dizaynı hep aynı gönlümü saran sevdam Ayazım yaza gündüzüm leyline Leylin pençeler atıyor umutlarıma Fermanı yazılmış çoktan alınyazıma KAN BOĞUMU DUYGU TAYLAN Anladım kan boğumu gözlerinin suskunluğundan asla koynuma alamayacağım seni esmer ve küçük parmaklarına dokunamayacağım   Doğmayacaksın kucağıma rüzgar kısrakların yelesi değmeyecek elime anladım, beşikler utancından hasta geceleri uyutacak balıklar denizlerde kuruyacak toprak kabul etmeyecek kambur tohumları   Anladım tamamlayamayacak bu yarıyı hiçbir yarı ayaklarımın altından kayacak zaman inançlarım sökülüp atılacak kalbimden günahlarımın yankısı konuşacak gökyüzünün suskunluğunda   Birbirimize ağlayacağız birbirimize hasret kalacağız. KİTAPLARIM KALDI SENDE HÜSEYİN ABİ Unuturdum gönlün sayfa ayracını çiçekler kokardı suya kavuşunca gökyüzü renklere bürünürdü kirli bulutlar suskunluklar  sarardı günlerimizi ayrılık kelamı söylenirdi dilimizde tutku bağı soyulmaya başlardı   Ezber sevgiler peşi sıra uçurumlardan firari gökyüzü renklere büründü kirli bulutlar yolculuğum ömrümden daha eski uğradığım, yaşadığım şehir sen misali dönüşüm olurdu , yangındı  gönlü bahçem kentine uğradı otobüs, koltuğum sahipsiz dağlara yazar uçurumlara haykırırdım ne zaman gözlerin düşseydi gözlerime içi dolu zarflar biriktirdim, senli mektuplar buruk kalbin nağmeleri yazılı   Şiir can çekişirdi, kalem ferman imzalardı bir bir bölerdim resimlerini düşen her kare hatıra yaprakları şimdi solan mevsim misali eylülde başlardı ayrılık yalnızlığın sesi üşüyen bedenin pencerimin buğusunda gamzeli gülüşün dağıtırdı rüzgar, yıkardı yağmur, gözlerini   Uçurumdan iterdi ruhumun sevda çiçeklerini uğradığım, kaldığım, yaşadığım şehir sen misali ayrılık kelamı söylenirdi dilimizde suskunluklar sarardı günlerimizi kitaplarım kalırdı sende ayrılık yazılı sayfalarında unutturdum gönlün sayfa ayraçını. GÖRECEKSİN TALİP ÇAKIR Yedi şehir birleşecek çocuklar ölmeyecek kadınlar anneler yedi şehir birleşecek   Göreceksin Nemrut kalkıp yürüyecek kuşlar kaçmaktan sıkılacak yedi şehir birleşecek   Göreceksin altı kafalı ejderhalar saracak her şeyi yakacak her şey yıkılacak yedi şehir kalacak   Göreceksin İsrail kül olacak savaş uçakları gül dağıtacak yedi katlı arş yedi katlı gök bu zülme dayanmayacak   Göreceksin birleşecek yedi şehir ne gök kalacak ne arş bizler öleceğiz çocuklar bizi izleyecek . BEYHUDE YUSUF AYTEKİN Bu küflü nefes senden kalma kokusu beni vurur sen alma geldiğim araziler Azrail’e kalma yol ver ölüm, yol ver kalbime   Bunca duygular kime, ey Yusuf! hasretim dile, hasretim güle... beyhude, sırdır vermem ele aşığım, aşıktan bir köle   Aşkın yolu sıra dağlar Toroslardan yankılanır nidalar Leyla olmuşum, Aslı'ya hürmet hürmetim Aslı'ya, Leyla'ya zulmet   Van semalarında bir martı, inci kefaline sor gelirse hatırı mavi gözde ki sır sarıda saklı aşkı kime vereyim, kimin hakkı?   Deli Yusuf dediler, herkes haklı, olmayan aşk nerde, kimde saklı, dağlarda gelen sesler hep farklı, oy Yusuf'um(oy), Aslı'n kimlere kaldı. İSLAM FELSEFESİNDE AHLAK VE ERDEMLER TEORİSİ HAKİM ÇİFTÇİ İslam düşünce geleneğinde birçok düşünürün, fikri çabaya gerek kalmadan fiillerin faal hale geldiği, nefisteki bir meleke diye nitelediği ahlak; kaynak itibariyle nereden geldiği ile ilgili düşünce tarihinde birçok tartışmaya konu olmuştur. İslam literatüründe hulk kavramı, yaratma ile insanda var olan şakilerin yani huyun mahiyeti olarak tanımlanmıştır. Buna göre her insanda iyi-kötü, erdem ve erdemsizliklerin bil kuvve olarak yer aldığı, dış etkenlerin bunları harekete geçirdiği görülmektedir. Daha ilk dönemden itibaren İslam dünyasında meydana gelen toplumsal değişmeler, İslam düşüncesinde ahlakla ilgili geniş bir literatürün oluşmasına sebep olmuştur. Özellikle kelamı ve tasavvufi ahlak görüşleri İslam dünyasında geniş yer kaplamıştır. Antik dönem düşünürlerinin ahlak ile ilgili görüşleri Müslüman düşünürleri etkisi altına almış, yapılan tercümeler bu tesiri tetiklemiştir. İslam öncesi düşünürlerin beden-ruh ilişkisi, psikoloji-sağlık ilişkisi ile ilgili düşünceleri, İslam ahlak ve psikoloji geleneğinin onlarla paralel yürümesine neden olmuştur. Aristoteles, Sokrat ve Eflatun gibi antik dönem düşünürlerinin, Farabi, Kindi, Razi ve İbn-i Miskeveyh gibi birçok İslam düşünürünü ahlak sistemleriyle etkilediğini Müslüman düşünürlerin eserlerinde görmek mümkündür. Bu etkileşim onların kendi özgün ahlak sistemlerinin olmadığı anlamına gelmemektedir. Özellikle İbn-i Miskeveyh’in sistematik bir şekilde ele aldığı felsefi ahlak görüşleri İslam’da ahlakın ilim olarak ele alındığını göstermektedir. İslam düşünce geleneğinde Ameli (pratik) ilimlerin içerisinde tedbiru-n nefs olarak yer alan ahlak, insan nefsiyle bağlantılı bir şekilde tasnif edilmiştir. Ahlaki ve erdemli değerlerin üst seviyeye çıkmasıyla en yüce gayeye ulaşılacağı, insanın bunu amaç edinmesi gerektiği, İslam felsefi ahlak geleneğinin önemli bir görüşüdür. Metafiziğin diğer ilimlerde olduğu gibi ahlaka da ilkelerini vermesi İslam ahlak sisteminin kaynak itibariyle teokratik olduğunu göstermektedir. Felsefi ve ahlaki görüşleri bağlantılı olarak ele alan İslam filozofları, ahlakın yegâne amacının mutluluk olması gerektiğini öne sürmüşlerdir. Onlara göre insanın biricik gayesi mutluluk, ahlakta bunun ön şartı olmalıdır. İnsanın, ameli ve nazari ne kadar çok faaliyette bulunursa bulunsun dünyevi duyu ve hazlarla mutluluğu elde edemeyeceğini söyleyen filozoflar; mutluluğun ancak ahiret hayatında elde edilebileceğini ifade etmişlerdir. Dünyevi duyu ve hazzın geçici ve eksiklik barındırdığını dolayısıyla dünya hayatında elde edilemeyeceğini, dünyadaki mutluluğun sadece bir çaba olması gerektiğini dile getirmişlerdir. İslam düşünürleri nefsi ontolojik ve kozmolojik bir biçimde ele aldığı için ahlak, tümel bir yapıda görülmüştür. Nefsin güçlerinden olan nefs-i natıka yani düşünme gücü ahlakın yetkinleştiği alan olarak ifade edilmiştir. İslam filozofları ahlak konusunda daha çok Eflatuncu görüşe yakın durmuştur. Buna göre insan nefsini üçe ayırmış, kuvve-i şeheviyye (cinsellik), kuvve-i gazabiyye (öfke) ve kuvve-i akliye (düşünme) olarak sınıflamışlardır. Şehevi gücün beslenme ve üreme gibi faaliyetleri olurken, gazabi güç seçme, ayırt etme gibi faaliyetleri gerçekleştirmektedir. Üçüncü güç olan akıl gücü(nefs-i natıka) yetkinleşme görevi yapmakta, diğer güçler için bir denetim mekanizması oluşturmaktadır. Burada ahlak; şehevi ve gazabi gücün akli gücün kontrolüne verilmesiyle yetkinleşir ve en yüce gayeye ulaşma imkânına sahip olur. Diğer iki gücün akli güce galip gelmesi halinde ahlaksızlık ve erdemsizlik meydana gelir. Dolayısıyla iyi ve erdemli olmak için akıl gücünün daima diğer güçlere galip gelmesi ve denetlemesi gerektiği dile getirilmiştir. Ahlaki eylemin nihai gayesini mutluluk ve üzüntüden kurtulma olarak gören Kindi ve Razi gibi düşünürler; oluş ve bozuluş dünyasında, mükemmellikten uzak olan insanın ahlaki davranışlar sergileyerek üzüntüden kurtulabileceğini söylemişlerdir. Onlara göre oluş ve bozuluşun olmamasını istemek, var olmamayı istemek gibi olduğundan acı ve kederden tamamen kurtulmak mümkün değildir. Dolayısıyla acıdan kaçınma ve mutluluğa erme çabası insan için en yüce gaye olmalıdır. Burada İslam ahlak sisteminin sonuç itibariyle çaba ve gayeye dayandığını söylemek pekâlâ mümkün görünmektedir. DOĞU'DAN ESTİ HASRET GÖLGESİ FATMANUR GÖKTEPE Çoğu insan, zaman zaman ayrılıklara sebep olan kaderine razı olurken, atalarının kök saldığı topraklardan ayrı kalmanın üzüntüsüyle yola koyulur. Ardında bıraktığı şehrin hasretini, varacağı yere kadar taşır gözlerinde. Mehtabı her seyre daldığımda bu hasret beni de yoklar. Ben onu seyrederken, o da aydınlığı ile sessiz bir ortağı olur hüznümün. Zîra bir şehrin hasretiyle demlenir yüreğim. Bu şehir zihnimde tasavvur ederken, hatıralar bir bütün olarak değer heyecanıma. İçimde bir Van var ki, en rûhi hissiyatlarımı barındırır isminde. Mavi bir sonsuzluğu içinde barındıran uçsuz bucaksız gölünden söz etsem sizlere, Akdamar gücenir birdenbire. O ki, bir ışık demeti gibi yüzer kilisesiyle gölün sakin sularında. Karşıdan seslenen Van Kalesi, bir medeniyetin timsalidir. Şehri eteklerinde taşıyan Erek Dağı'nı arkasına almış, dimdik durur tüm heybetiyle. Bu dağın zirvesinden görünür şehrin dört bucağı; Artos ve Süphan dağları. Göl kıyısına döşenmiş Edremit ise, Doğu'nun en muazzam gün batımına şahit olur. Ufukta asılı duran güneşin hoşluk veren kızıllığı sükûnetle kıyıya vuran dalgaların sesine yansırken, Hilal haykırır şehrin lezzetli ve doyumsuz görüntüsüne Seyir Tepesi'nden. Öte yandan Şamran akar gider yüzyılların verdiği yaşanmışlıkla Gürpınar Ovası'ndan Van Ovası'na. Şehrin bir başka köşesinden gürül gürül çağlayan bir ses cezbeder ruhunuzu. O vakit anlarsınız; Çaldıran Ovası'ndaki sularda birleşen tarih, lV. Murad'ın adını bağırarak dökülür köpük köpük Muradiye Şelalesi'nden. Aniden bir çift bakış çeker sizi kendine. Ancak hiç de alışılagelmiş değildir bu bakışlar. Bir gözünde kehribarın en alıcı tonunu, diğerinde ise mavileşmiş özgürlüğü taşır. Yürüyüşüyle âdeta bir kaplanı andıran, ipeksi beyaz kürküyle Van Kedisi, şehrin dâimî ev sahibidir. O, yalnızca başını şefkatle okşayabileceğiniz bir hayvan değil, bu toprakların en kıymetli şahsiyetlerindendir. Onun asaleti bir yana dursun, adından söz ettiren bir tek o değildir. Vapur iskelesi gölün içine doğru usulca kayarken, uçuşur İnci Kefali ve balık ağlarının gölgesi yansır derisine. Sonra da tandır evlerini sarar eşsiz o kokusu. Ermeni İsyanı sonrası örülmeye başlanan Eski Van Evleri, kerpiçten duvarları arasında bambaşka bir sıcaklık barındırır. Kahvaltı sofraları ise, acıda dostu bulamayanların muhabbet yarasına seslenir. Kavut, çörek ve otlu peynirle karnınız doyarken, karşınızdakinin samimiyeti de ruhunuzu doyurur. Sonra gözünüz birden Van Kilimi'ndeki nakışlara ilişir. Başlarında oyalı yazmaları, ellerinde keçi yünleriyle bu kilimleri dokuyan Van'lı kadınlar, her nakışa ayrı bir sırrı esir etmiştir. Şeytan Köprüsü'yle, kilise, kale ve türbeleriyle tarih kokan bu şehrin mazisi sizi Urartu Müzesi'nde kucaklar. Buradaki her kalıntı, unutulmaya mahkûm zamanların birer parçasıdır. Rüya ile gerçeğin el ele yürüdüğü bu şehir, küçük bir çocuğun yüreğine dahi hayatın fâniliğini fısıldayabilir. Tüm benliğiyle aşka yönelmiş her şair de bu şehre ya meftun olur ya da Ercişli Emrah gibi alır sazını eline, sevgilinin peşinden yollara revân olur.
Van Gölü İncileri

ANADOLU’YA ÖZLEM

ALPER ALPEREN

Sen özlem ve hasret dolu, sen sevdamın ta kendisi

İlham kaynağımsın benim, canım benim Anadolu

O eşsiz güzelliğinle büyülüyorsun herkesi

Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu

Pınarların kekik kokar, suların yarpuz çatlatır

Göçebeler yayla yayla dolaşır koyun otlatır

Şairlerin şiir yazar, hece hece, satır satır

Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu

İlkbaharda ırmakların çağlar akar boz bulanık

Çobanların kaval çalar dağlarında yanık yanık

Sevdan içimi yakıyor, yüreğimin başı yanık

Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu

Kızların, elinde testi su doldururlar ırmaktan

Zülüfleri tel tel olmuş ve dökülmüş al yanaktan

Sevdalanır koç yiğitler, işmar ederler uzaktan

Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu

Dağlarına duman çöker, mesken tutunca kayayı

Arkasından güneş doğar, aydınlatırken ovayı

Türkmen kızı gün doğmadan katarlamışken mayayı

Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu

Ozanların çalar söyler bozlak, uzun hava, mani

Gelinlerin süslenirler, bağlarlar leçek, yemeni

Kıl çadırda yayık yayar, yaylada Avşar gelini

Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu

Yiğitlerin ata biner, toy toplanınca obada

Sofraya bağdaş kurarlar, yemek pişince sobada

Avcılar silah kuşanmış, keklik avlar düz ovada

Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu

Dağlarının karı bitmez, başından dumanı gitmez

Irmakların gümrah akar, dört mevsimde hiç eksilmez

Anadan, yardan geçilir, lakin senden vazgeçilmez

Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu

Alperen seni seviyor, sana aşık ve sevdalı

Kokuna hiç doyum olmaz, çiçek açınca zerdali

Çiçeklerin var rengârenk, mavili, yeşilli, allı

Güzel vatanımsın benim, canım benim Anadolu

TUŞBA’M

SEVİL KÖSE

 Mavi gölün, berrak sodalı suyun ayna gibi yüzüm görünür

Baştan başa Edremit’i saran kolun uzaklardan salınır

Balık ekmek yediğim teknede etrafa mis gibi kokun yayılır

Sen benim turkuaz sular başında martılar uçuşan Tuşba’msın

 

Akdamar Adası’ndan çığlığı gelir Ah Tamara’nın

Taş kilisenin mabedinde İsa, kucağında duruyor Meryem Ana’nın

Yunus peygamber caymış Ninova yolundan, nefesi ağzında balığın

Sen benim dört kitabında hak olduğuna şahitlik eden Tuşba’msın

 

Keçi kılından yapılır motif motif Van kilimi,

Bölenir ot köküne, boyasına,tezek külüne

Tebesiye rengini bezer göğün, gölün mavisinden

Sen benim sırma saçlı desen desen, renk renk Tuşba’msın

 

Erek Dağı’ndan görünür Van Gölü, Edremit, Süphan

Uçkunlar boydan boya sürer gider kıyılarından

Dört mevsim kar bulunur dumanlı yüce başından

Sen benim kana kana içtiğim soğuk suyum Tuşba’msın

 

İnci Kefal’im tersine akan sularda kuyruk vurur

Erciş’in deli çayı haziranda daha çok coşarda kudurur

Uçarak aştığın suların serinliğinden mendiller kurur

Sen benim bereketinden sual sorulmaz Tuşba’msın

 

Bir gözün mavi, bir gözün yeşil güzel pişiksin sen

Kar yumağı gibi yuvarlanırsın evin her köşesinden

Kuyruğun kah evin tavanında, kah yerde, kar ışıltısı gibi tüyünden

Sen kedi sevin diyen’’ Peygamber vasiyetini duyan Tuşba’msın

 

Ah Süphan’ım vah Süphan’ım,başı göğe değen Süphan’ım

Bir gül açar zirvelerinde, kaklıkları gül dolu Süphan’ım

Dumanından, karından, baharından haber eyle Süphan’ım

Sen benim haşmetine sığındığındım koca dağım Tuşba’msın

 

Kalenin burcu analı kızlı dipdiri dikilir belinden

Kerpiçlerin her biri dile gelir tarihi döker dilinden

Minaresi seslenir saba makamı ezanıyla derinden

Sen benim Urartu Devleti’nin başkenti inci gibi Tuşba’msın

 

Sahanda yayık tereyağında sucuklu yumurta

Çatak balı, üzerinde süt kaymak, örme peynir ne güzel salınır tabakta

Otlu peynir türüm türüm kokar, yoğurdun ayranı da var bardakta

Yeşil, siyah zeytin, murtluğa, kavut, gencirun kırk çeşit tadım Tuşba’msın

Çiriş pilavın, tandırda balığın ,kurut aşın, sengeserde maydanozun

Ah o ekşili kırk derde deva uçkun şurubun, kavurmasında yağlı yoğurdun

Tadı damağımızda çatal tatlısı, hadi bir de üzerine olsun mu Eğdek tatlısı

Sen türüm türüm buğday, kepek kokan tandır lavaşım, ekmeğim Tuşba’msın

 

Göçmen kuşlar eyleşir Erçek Gölü’nde

Kızlar türkü söyleşir Hoşap Kalesi’nde

Urartu Tanrısı İrmuşi’nin çivi yazılı hitabesinde

Sen benim sarnıçları, sarayları dolu dolu tarihim Tuşba’msın

 

Başkale ‘de Vanadokya, Bahçesaray’da, Mihrasan

Çaldıran’da Muradiye Şelalesi, Abbasağa Camii

Çatak da Kanispi Şelalesi,Hurkan Köprüsü

Sen benim Erciş de çift başlı kartalım ,kuşum Tuşba’msın

 

Gevaş da Celme Hatun Türbesi, Moğol Beyinin başkenti

Gürpınar da Zernek Barajı, Çavuştepe, Zernek Kalesi

Muradiye’de Şeytan Köprüsü, Özalp da Anzaf Kalesi

Sen benim hububatlarımı sakladığım oyulmuş kaya Tuşba’msın

 

Edremit Van’a mı bakar,Van Edremit’e mi bakar

İçinde sarı sırma saçlı kız omzuna boncuklu şal takar

Vanlıyam,şanlıyam diyen yiğitler başına aşiretin poşisini takar

Sen benim türüm türüm Anadolu kokan türkülerim Tuşba’msın

 

Nevruz da buluşalım, çiçek açsın dağlar taşlar

Uçsun güvercinler gökyüzünde kanat kanat kuşlar

Toprağı uyandırsın cemreler, güneş ah kalksın dağlarda karlar

Sen bayramda çoşkuyla,zılgıtlarla,halaylarla kutladığım Tuşba’msın.

 

AH DİLRUBA

ŞEVKET SULHAN

Ah Dilruba gönlümü saran sevdam

Kim bilir kaç leyli oldum sende

Kaç karanlık ısırdı bensiz seni

Neden yok ettin yarınlarda hayallerimi

 

Bazen bir düş düşer ıssızlığıma

Yeşerir güzellikler yarınları olmayan ülkeme

Uzanır ellerim tutarım tutuşturur bedenimi

Ne hikmettir tekrarlanır umursamaz tavırların

 

Bir var olurum gamzende mutlu mesut

Hayali uzun olur durağında nefeslerim

Acıların sevince dönüşür üşüyen gönlüme

Ve ülkemin tahtından indirmeye kıyamam seni

 

Gecenin perdesini çekerken günışığı

Canavar kesilir dikenli yollarında ezilen

Sıraya dizilir tüm öfkem celladıma

Çürütür acımasızca letafetini zindanlarım.

 

Dizaynı hep aynı gönlümü saran sevdam

Ayazım yaza gündüzüm leyline

Leylin pençeler atıyor umutlarıma

Fermanı yazılmış çoktan alınyazıma

KAN BOĞUMU

DUYGU TAYLAN

Anladım kan boğumu gözlerinin

suskunluğundan

asla koynuma alamayacağım seni

esmer ve küçük parmaklarına

dokunamayacağım

 

Doğmayacaksın kucağıma

rüzgar kısrakların yelesi değmeyecek elime

anladım, beşikler utancından hasta

geceleri uyutacak

balıklar denizlerde kuruyacak

toprak kabul etmeyecek

kambur tohumları

 

Anladım

tamamlayamayacak bu yarıyı hiçbir yarı

ayaklarımın altından kayacak zaman

inançlarım sökülüp atılacak kalbimden

günahlarımın yankısı konuşacak

gökyüzünün suskunluğunda

 

Birbirimize ağlayacağız

birbirimize hasret kalacağız.

KİTAPLARIM KALDI SENDE

HÜSEYİN ABİ

Unuturdum gönlün sayfa ayracını

çiçekler kokardı suya kavuşunca

gökyüzü renklere bürünürdü kirli bulutlar

suskunluklar  sarardı günlerimizi

ayrılık kelamı söylenirdi dilimizde

tutku bağı soyulmaya başlardı

 

Ezber sevgiler peşi sıra uçurumlardan firari

gökyüzü renklere büründü kirli bulutlar

yolculuğum ömrümden daha eski

uğradığım, yaşadığım şehir sen misali

dönüşüm olurdu , yangındı  gönlü bahçem

kentine uğradı otobüs, koltuğum sahipsiz

dağlara yazar uçurumlara haykırırdım

ne zaman gözlerin düşseydi gözlerime

içi dolu zarflar biriktirdim, senli mektuplar

buruk kalbin nağmeleri yazılı

 

Şiir can çekişirdi, kalem ferman imzalardı

bir bir bölerdim resimlerini

düşen her kare hatıra yaprakları şimdi

solan mevsim misali

eylülde başlardı ayrılık

yalnızlığın sesi üşüyen bedenin

pencerimin buğusunda gamzeli gülüşün

dağıtırdı rüzgar, yıkardı yağmur, gözlerini

 

Uçurumdan iterdi ruhumun sevda çiçeklerini

uğradığım, kaldığım, yaşadığım şehir sen misali

ayrılık kelamı söylenirdi dilimizde

suskunluklar sarardı günlerimizi

kitaplarım kalırdı sende

ayrılık yazılı sayfalarında

unutturdum gönlün sayfa ayraçını.

GÖRECEKSİN

TALİP ÇAKIR

Yedi şehir birleşecek

çocuklar ölmeyecek kadınlar anneler

yedi şehir birleşecek

 

Göreceksin

Nemrut kalkıp yürüyecek

kuşlar kaçmaktan sıkılacak

yedi şehir birleşecek

 

Göreceksin

altı kafalı ejderhalar saracak

her şeyi yakacak her şey yıkılacak

yedi şehir kalacak

 

Göreceksin

İsrail kül olacak

savaş uçakları gül dağıtacak

yedi katlı arş yedi katlı gök

bu zülme dayanmayacak

 

Göreceksin

birleşecek yedi şehir

ne gök kalacak

ne arş

bizler öleceğiz

çocuklar bizi izleyecek .

BEYHUDE

YUSUF AYTEKİN

Bu küflü nefes senden kalma

kokusu beni vurur sen alma

geldiğim araziler Azrail’e kalma

yol ver ölüm, yol ver kalbime

 

Bunca duygular kime, ey Yusuf!

hasretim dile, hasretim güle...

beyhude, sırdır vermem ele

aşığım, aşıktan bir köle

 

Aşkın yolu sıra dağlar

Toroslardan yankılanır nidalar

Leyla olmuşum, Aslı'ya hürmet

hürmetim Aslı'ya, Leyla'ya zulmet

 

Van semalarında bir martı,

inci kefaline sor gelirse hatırı

mavi gözde ki sır sarıda saklı

aşkı kime vereyim, kimin hakkı?

 

Deli Yusuf dediler, herkes haklı,

olmayan aşk nerde, kimde saklı,

dağlarda gelen sesler hep farklı,

oy Yusuf'um(oy), Aslı'n kimlere kaldı.

İSLAM FELSEFESİNDE AHLAK VE ERDEMLER TEORİSİ

HAKİM ÇİFTÇİ

İslam düşünce geleneğinde birçok düşünürün, fikri çabaya gerek kalmadan fiillerin faal hale geldiği, nefisteki bir meleke diye nitelediği ahlak; kaynak itibariyle nereden geldiği ile ilgili düşünce tarihinde birçok tartışmaya konu olmuştur. İslam literatüründe hulk kavramı, yaratma ile insanda var olan şakilerin yani huyun mahiyeti olarak tanımlanmıştır. Buna göre her insanda iyi-kötü, erdem ve erdemsizliklerin bil kuvve olarak yer aldığı, dış etkenlerin bunları harekete geçirdiği görülmektedir. Daha ilk dönemden itibaren İslam dünyasında meydana gelen toplumsal değişmeler, İslam düşüncesinde ahlakla ilgili geniş bir literatürün oluşmasına sebep olmuştur. Özellikle kelamı ve tasavvufi ahlak görüşleri İslam dünyasında geniş yer kaplamıştır. Antik dönem düşünürlerinin ahlak ile ilgili görüşleri Müslüman düşünürleri etkisi altına almış, yapılan tercümeler bu tesiri tetiklemiştir. İslam öncesi düşünürlerin beden-ruh ilişkisi, psikoloji-sağlık ilişkisi ile ilgili düşünceleri, İslam ahlak ve psikoloji geleneğinin onlarla paralel yürümesine neden olmuştur. Aristoteles, Sokrat ve Eflatun gibi antik dönem düşünürlerinin, Farabi, Kindi, Razi ve İbn-i Miskeveyh gibi birçok İslam düşünürünü ahlak sistemleriyle etkilediğini Müslüman düşünürlerin eserlerinde görmek mümkündür. Bu etkileşim onların kendi özgün ahlak sistemlerinin olmadığı anlamına gelmemektedir. Özellikle İbn-i Miskeveyh’in sistematik bir şekilde ele aldığı felsefi ahlak görüşleri İslam’da ahlakın ilim olarak ele alındığını göstermektedir.

İslam düşünce geleneğinde Ameli (pratik) ilimlerin içerisinde tedbiru-n nefs olarak yer alan ahlak, insan nefsiyle bağlantılı bir şekilde tasnif edilmiştir. Ahlaki ve erdemli değerlerin üst seviyeye çıkmasıyla en yüce gayeye ulaşılacağı, insanın bunu amaç edinmesi gerektiği, İslam felsefi ahlak geleneğinin önemli bir görüşüdür. Metafiziğin diğer ilimlerde olduğu gibi ahlaka da ilkelerini vermesi İslam ahlak sisteminin kaynak itibariyle teokratik olduğunu göstermektedir. Felsefi ve ahlaki görüşleri bağlantılı olarak ele alan İslam filozofları, ahlakın yegâne amacının mutluluk olması gerektiğini öne sürmüşlerdir. Onlara göre insanın biricik gayesi mutluluk, ahlakta bunun ön şartı olmalıdır. İnsanın, ameli ve nazari ne kadar çok faaliyette bulunursa bulunsun dünyevi duyu ve hazlarla mutluluğu elde edemeyeceğini söyleyen filozoflar; mutluluğun ancak ahiret hayatında elde edilebileceğini ifade etmişlerdir. Dünyevi duyu ve hazzın geçici ve eksiklik barındırdığını dolayısıyla dünya hayatında elde edilemeyeceğini, dünyadaki mutluluğun sadece bir çaba olması gerektiğini dile getirmişlerdir.

İslam düşünürleri nefsi ontolojik ve kozmolojik bir biçimde ele aldığı için ahlak, tümel bir yapıda görülmüştür. Nefsin güçlerinden olan nefs-i natıka yani düşünme gücü ahlakın yetkinleştiği alan olarak ifade edilmiştir. İslam filozofları ahlak konusunda daha çok Eflatuncu görüşe yakın durmuştur. Buna göre insan nefsini üçe ayırmış, kuvve-i şeheviyye (cinsellik), kuvve-i gazabiyye (öfke) ve kuvve-i akliye (düşünme) olarak sınıflamışlardır. Şehevi gücün beslenme ve üreme gibi faaliyetleri olurken, gazabi güç seçme, ayırt etme gibi faaliyetleri gerçekleştirmektedir. Üçüncü güç olan akıl gücü(nefs-i natıka) yetkinleşme görevi yapmakta, diğer güçler için bir denetim mekanizması oluşturmaktadır. Burada ahlak; şehevi ve gazabi gücün akli gücün kontrolüne verilmesiyle yetkinleşir ve en yüce gayeye ulaşma imkânına sahip olur. Diğer iki gücün akli güce galip gelmesi halinde ahlaksızlık ve erdemsizlik meydana gelir. Dolayısıyla iyi ve erdemli olmak için akıl gücünün daima diğer güçlere galip gelmesi ve denetlemesi gerektiği dile getirilmiştir. Ahlaki eylemin nihai gayesini mutluluk ve üzüntüden kurtulma olarak gören Kindi ve Razi gibi düşünürler; oluş ve bozuluş dünyasında, mükemmellikten uzak olan insanın ahlaki davranışlar sergileyerek üzüntüden kurtulabileceğini söylemişlerdir. Onlara göre oluş ve bozuluşun olmamasını istemek, var olmamayı istemek gibi olduğundan acı ve kederden tamamen kurtulmak mümkün değildir.

Dolayısıyla acıdan kaçınma ve mutluluğa erme çabası insan için en yüce gaye olmalıdır. Burada İslam ahlak sisteminin sonuç itibariyle çaba ve gayeye dayandığını söylemek pekâlâ mümkün görünmektedir.

DOĞU'DAN ESTİ HASRET GÖLGESİ

FATMANUR GÖKTEPE

Çoğu insan, zaman zaman ayrılıklara sebep olan kaderine razı olurken, atalarının kök saldığı topraklardan ayrı kalmanın üzüntüsüyle yola koyulur. Ardında bıraktığı şehrin hasretini, varacağı yere kadar taşır gözlerinde.

Mehtabı her seyre daldığımda bu hasret beni de yoklar. Ben onu seyrederken, o da aydınlığı ile sessiz bir ortağı olur hüznümün. Zîra bir şehrin hasretiyle demlenir yüreğim. Bu şehir zihnimde tasavvur ederken, hatıralar bir bütün olarak değer heyecanıma. İçimde bir Van var ki, en rûhi hissiyatlarımı barındırır isminde.

Mavi bir sonsuzluğu içinde barındıran uçsuz bucaksız gölünden söz etsem sizlere, Akdamar gücenir birdenbire. O ki, bir ışık demeti gibi yüzer kilisesiyle gölün sakin sularında. Karşıdan seslenen Van Kalesi, bir medeniyetin timsalidir. Şehri eteklerinde taşıyan Erek Dağı'nı arkasına almış, dimdik durur tüm heybetiyle. Bu dağın zirvesinden görünür şehrin dört bucağı; Artos ve Süphan dağları. Göl kıyısına döşenmiş Edremit ise, Doğu'nun en muazzam gün batımına şahit olur. Ufukta asılı duran güneşin hoşluk veren kızıllığı sükûnetle kıyıya vuran dalgaların sesine yansırken, Hilal haykırır şehrin lezzetli ve doyumsuz görüntüsüne Seyir Tepesi'nden. Öte yandan Şamran akar gider yüzyılların verdiği yaşanmışlıkla Gürpınar Ovası'ndan Van Ovası'na. Şehrin bir başka köşesinden gürül gürül çağlayan bir ses cezbeder ruhunuzu. O vakit anlarsınız; Çaldıran Ovası'ndaki sularda birleşen tarih, lV. Murad'ın adını bağırarak dökülür köpük köpük Muradiye Şelalesi'nden.

Aniden bir çift bakış çeker sizi kendine. Ancak hiç de alışılagelmiş değildir bu bakışlar. Bir gözünde kehribarın en alıcı tonunu, diğerinde ise mavileşmiş özgürlüğü taşır. Yürüyüşüyle âdeta bir kaplanı andıran, ipeksi beyaz kürküyle Van Kedisi, şehrin dâimî ev sahibidir. O, yalnızca başını şefkatle okşayabileceğiniz bir hayvan değil, bu toprakların en kıymetli şahsiyetlerindendir. Onun asaleti bir yana dursun, adından söz ettiren bir tek o değildir. Vapur iskelesi gölün içine doğru usulca kayarken, uçuşur İnci Kefali ve balık ağlarının gölgesi yansır derisine. Sonra da tandır evlerini sarar eşsiz o kokusu.

Ermeni İsyanı sonrası örülmeye başlanan Eski Van Evleri, kerpiçten duvarları arasında bambaşka bir sıcaklık barındırır. Kahvaltı sofraları ise, acıda dostu bulamayanların muhabbet yarasına seslenir. Kavut, çörek ve otlu peynirle karnınız doyarken, karşınızdakinin samimiyeti de ruhunuzu doyurur. Sonra gözünüz birden Van Kilimi'ndeki nakışlara ilişir. Başlarında oyalı yazmaları, ellerinde keçi yünleriyle bu kilimleri dokuyan Van'lı kadınlar, her nakışa ayrı bir sırrı esir etmiştir.

Şeytan Köprüsü'yle, kilise, kale ve türbeleriyle tarih kokan bu şehrin mazisi sizi Urartu Müzesi'nde kucaklar. Buradaki her kalıntı, unutulmaya mahkûm zamanların birer parçasıdır. Rüya ile gerçeğin el ele yürüdüğü bu şehir, küçük bir çocuğun yüreğine dahi hayatın fâniliğini fısıldayabilir. Tüm benliğiyle aşka yönelmiş her şair de bu şehre ya meftun olur ya da Ercişli Emrah gibi alır sazını eline, sevgilinin peşinden yollara revân olur.

Habere ifade bırak !
Habere ait etiket tanımlanmamış.
Okuyucu Yorumları (0)

Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.

Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve vansesigazetesi.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır, sitemizi kullanarak çerezleri kabul etmiş saylırsınız.