Van'da hanehalkı büyüklüğü 4,18'e geriledi

TÜİK verilerine göre Türkiye’de 2008 yılında 4 kişi olan ortalama hanehalkı büyüklüğü, yıllar içinde azalma eğilimi göstererek 2025 yılında 3,08 kişiye düştü. Van’da oran Türkiye ortalamasının üzerinde seyretse de hanehalkı büyüklüğünün giderek azaldığı görüldü.

Uzmanlar, değişen yaşam koşulları, ekonomik nedenler, kentleşme, bireysel yaşam tercihlerindeki değişim ve çekirdek aile modelinin yaygınlaşmasının bu düşüşte etkili olduğunu belirtiyorlar. Özellikle genç nüfusun büyükşehirlerde yalnız yaşamayı tercih etmesi ve evlilik yaşının yükselmesi gibi etkenlerin aile yapısında önemli değişimlere neden olduğu ifade ediliyor.

Bölge illerdeki veriler dikkat çekti

Bölge illerdeki verilere bakıldığında Muş’ta ortalama hanehalkı büyüklüğü 4,11, Bitlis’te 3,94, Hakkari’de ise 4,31 oldu.

Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde aile yapısının Türkiye ortalamasının üzerinde seyretmeye devam ettiği görülürken, özellikle kırsal bölgelerde geniş aile kültürünün halen etkisini sürdürdüğü dikkat çekti.

Türkiye genelinde ortalama hanehalkı büyüklüğünün en yüksek olduğu il 4,84 kişi ile Şırnak oldu. Şırnak’ı 4,63 kişi ile Şanlıurfa ve 4,43 kişi ile Batman takip etti.

Ortalama hanehalkı büyüklüğünün en düşük olduğu il 2,49 kişi ile Tunceli olarak açıklandı. Tunceli’yi Giresun ve Çanakkale izledi.

Veriler, batı illerinde çekirdek aile ve bireysel yaşam modelinin daha yaygın hale geldiğini ortaya koyarken, doğu illerinde ise geniş aile yapısının halen önemli ölçüde korunduğunu gösterdi.

Geniş aile oranında Hakkari ilk sırada

2025 yılı verilerine göre geniş aileden oluşan hanehalklarının oranının en yüksek olduğu il yüzde 21,2 ile Hakkari oldu. Hakkari’yi yüzde 19,2 ile Batman ve yüzde 18,6 ile Şırnak takip etti.

Bu oranın en düşük olduğu il yüzde 9,2 ile Eskişehir olarak kaydedildi. Eskişehir’i Ankara ve Çanakkale izledi.

Uzmanlar, geniş aile oranının yüksek olduğu bölgelerde ekonomik dayanışma, kültürel yapı ve geleneksel yaşam alışkanlıklarının etkili olduğunu ifade ediyor.

Özellikle kırsal bölgelerde birden fazla kuşağın aynı evde yaşama kültürünün devam ettiği belirtilirken, kent merkezlerinde ise çekirdek aile modelinin daha hızlı yaygınlaştığı kaydedildi.

Tek kişilik haneler artıyor

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre, 2014 yılında yüzde 13,9 olan tek kişilik hanehalkı oranı, 2025 yılında yüzde 20,5’e yükseldi.

2025 yılında Türkiye’de toplam hanehalkı sayısı 26 milyon 977 bin 795 oldu. Hanelerin yüzde 41,9’unda 0-17 yaş grubunda en az bir çocuk bulunduğu görüldü.

Çocuk bulunan hane oranının en yüksek olduğu il yüzde 68,2 ile Şanlıurfa olurken, en düşük olduğu il yüzde 27,3 ile Tunceli oldu.

Çekirdek aileden oluşan hanelerin oranı düşüş gösterdi. 2014 yılında yüzde 67,4 olan oran, 2025 yılında yüzde 62,7’ye geriledi. Geniş aile oranı ise aynı dönemde yüzde 16,7’den yüzde 13,5’e düştü.

Tek kişilik hanelerde yaşanan artışın özellikle büyükşehirlerde daha belirgin hale geldiği ifade edilirken, yalnız yaşayan yaşlı nüfusun artmasının bu tabloyu etkilediği belirtildi.

Çekirdek aile bulunmayan haneler yükseldi

Aralarında eş, anne-çocuk veya baba-çocuk ilişkisi bulunmayan bireylerden oluşan hanelerin oranı arttı. 2014 yılında yüzde 2,1 olan bu oran, 2025 yılında yüzde 3,3’e yükseldi.

İllere göre dağılım incelendiğinde, tek kişilik hane oranının en yüksek olduğu il yüzde 32,7 ile Gümüşhane oldu. Gümüşhane’yi Tunceli ve Giresun izledi.

Tek kişilik hane oranının en düşük olduğu il yüzde 11,5 ile Batman olarak açıklandı. Batman’ı Diyarbakır ve Van takip etti.

Çekirdek aile oranının en yüksek olduğu il yüzde 70,5 ile Gaziantep olurken, Diyarbakır ve Şanlıurfa da üst sıralarda yer aldı. Bu oranın en düşük olduğu il ise yüzde 49,9 ile Tunceli oldu.

Uzmanlar, aile yapısındaki değişimlerin yalnızca demografik değil, aynı zamanda sosyolojik dönüşümlerin bir göstergesi olduğunu ifade ediyor.

Her 4 haneden birinde yaşlı fert bulunuyor

TÜİK verilerine göre Türkiye’de 2025 yılında toplam 26 milyon 977 bin 795 hanenin 7 milyon 46 bin 560’ında 65 yaş ve üzeri en az bir fert yaşadığı belirlendi. Buna göre ülkedeki hanelerin yüzde 26,1’inde en az bir yaşlı birey bulunuyor.

2014 yılında tek başına yaşayan yaşlı fert sayısı 1 milyon 73 bin 367 iken, bu sayı 2025 yılında 1 milyon 836 bin 496’ya yükseldi.

Tek kişilik yaşlı hanehalklarının toplam tek kişilik haneler içindeki oranı yüzde 33,2 oldu. Bu oran içinde erkekler yüzde 26,5, kadınlar ise yüzde 73,5 pay aldı.

Tek kişilik yaşlı hane oranının en yüksek olduğu il yüzde 47,6 ile Balıkesir oldu. Balıkesir’i Burdur ve Çorum takip etti. Oranın en düşük olduğu iller ise Hakkari, Şırnak ve Batman olarak sıralandı.

Uzmanlar, yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte yalnız yaşayan birey sayısındaki yükselişin sosyal politikalar açısından yeni ihtiyaçları beraberinde getirdiğini belirterek, özellikle yaşlı bireylere yönelik sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.