Derelerdeki çöpler Van Gölü'ne akıyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Van Büyükşehir Belediyesi tarafından yaklaşık beş yıl önce başlatılan dip çamuru temizliği çalışmaları, gölün ekosistemini korumak adına Türkiye’de gerçekleştirilen en kapsamlı çevre projelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

SAHİL BANDINDA ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR 

Temmuz 2021’de başlatılan proje kapsamında gölün yaklaşık 14 kilometrelik sahil bandında yoğun temizlik faaliyetleri yürütülüyor.

Yetkililer, gölde günlük ortalama 350–400 metreküp çamur çıkarma kapasitesiyle çalışmaların devam ettiğini belirtiyor. Projenin başlangıcından bu yana gölden yaklaşık 2 milyon metreküp balçık ve çamur çıkarıldığı ifade edilirken, bu çalışmalar için 200 milyon lirayı aşan bir bütçe kullanıldığı kaydediliyor. Yapılan çalışmalar sayesinde gölün bazı bölgelerinde su kalitesinin gözle görülür şekilde iyileştiği belirtiliyor.

Ancak gölü besleyen dere yataklarından gelen atıklar, temizlik çalışmalarının etkisini ciddi şekilde azaltıyor. Özellikle ilkbahar aylarında karların erimesiyle birlikte dere debisinin artması, plastik atıkların ve evsel çöplerin göle daha fazla taşınmasına neden oluyor. Bu durum, sahil şeridinde kısa sürede yeni çöp birikintilerinin oluşmasına yol açıyor.

Kent merkezinden geçen Akköprü Deresi başta olmak üzere bazı derelerin göle döküldüğü noktalarda durumun daha da ciddi olduğu belirtiliyor. Özellikle İskele güzergâhında göle ulaşan dere ağızlarında sahil boyunca plastik şişeler, poşetler ve çeşitli evsel atıkların biriktiği görülüyor. Bu atıkların hem kötü kokuya neden olduğu hem de çevre ve insan sağlığını tehdit ettiği ifade ediliyor.

Bölge sakinleri, belediye ekiplerinin zaman zaman sahil şeridinde temizlik çalışmaları yaptığını ancak sorunun kaynağı olan dere yataklarında kalıcı önlemler alınmadığı sürece kirliliğin sürekli tekrar edeceğini dile getiriyor. Vatandaşlar, daha önce bazı dere noktalarında bulunan çöp bariyerlerinin son dönemde kaldırıldığını ve bu durumun atıkların göle ulaşmasını kolaylaştırdığını öne sürüyor.

VAN BALIĞI ÜREME ALANLARI TEHLİKEDE 

Uzmanlar ise sorunun yalnızca görsel kirlilikten ibaret olmadığına dikkat çekiyor. Dünyada yalnızca Van Gölü havzasında yaşayan ve halk arasında Van balığı olarak bilinen İnci Kefali’nin üreme alanlarının da tehdit altında olduğu belirtiliyor. Her yıl nisan ve haziran ayları arasında üremek için dere yataklarına göç eden balıkların, yumurtalarını bıraktıkları alanların plastik ve evsel atıklarla kirlenmesi popülasyon üzerinde ciddi risk oluşturuyor.
Çevreciler ve bölge halkı, özellikle üreme döneminde dere yataklarının temiz tutulmasının büyük önem taşıdığını vurguluyor. Dere içindeki çöplerin balıkların göçünü zorlaştırdığı ve yumurtlama alanlarını tahrip ettiği ifade ediliyor.

Vatandaşlar, sorunun çözümü için dere ağızlarına yeniden çöp bariyerleri kurulmasını, dere yataklarının düzenli olarak temizlenmesini ve ıslah çalışmalarının hızlandırılmasını talep ediyor. Ayrıca sahil şeridinde sürekli denetim ve temizlik yapılması gerektiğini belirten bölge sakinleri, göl havzasında kapsamlı bir çevre yönetimi uygulanmasını istiyor.

DERELERE ÇÖP BARİYERLERİ KURULMALI 

Akköprü ve Balık bendi derelerine çöp önleyici bariyerlerin kurulmasını isteyen vatandaşlar, dere yataklarının düzenli olarak ıslah edilmesi ve temizlenmesi gerektiğini ifade ediyor.
Uzmanlar, gölü korumak için yürütülen dip çamuru temizliği çalışmalarının önemli olduğunu, ancak kirliliğin kaynağına müdahale edilmediği sürece kalıcı sonuç alınmasının zor olduğunu vurguluyor. Bu nedenle dere yataklarında atık yönetiminin güçlendirilmesi, sıfır atık uygulamalarının yaygınlaştırılması ve çevre bilincinin artırılması gerektiği ifade ediliyor.

Türkiye’nin doğal miraslarından biri olan Van Gölü’nün korunabilmesi için hem yerel yönetimlerin hem de vatandaşların ortak sorumluluk alması gerektiği belirtiliyor. Uzmanlara göre gölü tehdit eden kirlilik sorunu çözülmezse, yıllardır sürdürülen temizlik çalışmalarının etkisi sınırlı kalabilir.