Nedim İlikçi GELENEKSEL TÜRK EVİ VE VAN EVLERİ
Yazı Detayı
03 Ağustos 2020 - Pazartesi 17:43
 
GELENEKSEL TÜRK EVİ VE VAN EVLERİ
Nedim İlikçi
 
 

Değerli okurlar; insanoğlunun kullandığı evler binlerce yıllık tarihi süreç içinde süregelen kültürel birikimin sonucunda şekillenirler. Zaman içinde yaşam koşulları farklılaştıkça evlerin de hem yapı malzemeleri, hem mimari yapıları değişir. Yeni yaşam koşullarına uyumlu hale gelir. Evlerin yapılışındaki yapım teknikleri, bu teknikleri uygulama yöntemleri, cephe ve iç bölümleri yaşamın geldiği şekle uygun şekillendirilir. Bu şekillenmede coğrafi koşullar ve iklim de etkili olur. Ayriyeten yöre insanının inançları, ekonomik koşulları ve yaşam alışkanlıkları da evlerin mimari yapısında belirleyici olurlar. Tüm bu faktörlerin etkisi ile Anadolu’nun farklı coğrafyalarında bölgeye özel mimari uygulamalar görmemiz mümkündür. İklimin ve malzemenin etkisiyle İç ve Doğu Anadolu’da kerpiç, Güneyde taş, kuzeyde ahşap evler inşa edildiği gibi.

Van’ımız tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, tarihi, kültürü ve mimari mirasıyla önemli bir yerleşim merkezidir. Kentimizin Anadolu’da uygulanan konut mimarisinin karakteristik özelliklerini büyük ölçüde yansıttığını söyleyebiliriz. Van’ da yaşamış bulunan farklı kültür ve medeniyetler farklı mimari yapı tipleri meydana getirirken, birbirleri ile etkileşimleri sonucu Van kent dokusu kendine özel bir hal almıştır.        

Geleneksel Anadolu ve Van ev mimarisi zamanın koşullarına karşı koyamamış ve yok olmaya doğru hızla yol almıştır. Son elli yılda değişen yaşam koşulları, konut mimarisinde kullandığımız toprağa dayalı ve doğal malzemelerin yerini betona dayalı malzemelere bırakmıştır.  Betona dayalı ev mimarisi, coğrafi bölgeler arasındaki ev mimari farklılıklarını da ortadan kaldırmış ve farklı coğrafi bölge mimari yapılarını birbirine benzetmiştir. 

 

Yazarımız kitabında Van evlerinden bahsederken şöyle bir kayıt düşer:” Van konut mimarisi 1915 isyanından önce kale dibine konumlanmış eski Van şehrinde gelişimini sürdürürken 1915 isyanı ile birlikte konutların hepsi yanmıştır. Eski Van şehrinden geriye kalan fotoğraflar ve gravürler ışığında kentteki evlerin çoğunlukla tek katlı veya iki katlı, düz damlı olarak inşa edildiği anlaşılmaktadır. Evler, kentin küçük bir alanında konumlanmış olması nedeniyle bitişik nizamda yapılmıştır. Urartuların ahşap hatıl destekli kerpiç duvarlı evlerinde olduğu gibi kale dibine konumlanmış eski Van kentinde de konut yapımında ana yapı malzemesi olarak kerpiç kullanılmıştır.”…..

Yazarımız geleneksel Van evlerinde avlu ve bahçenin öneminden bahsederken şöyle söyler:” Bahçe ve hayat(avlu) ilişkisi geleneksel Van evlerinde önemlidir. Genellikle hayat evin arkasında, bahçe ve ev arasındadır. Bahçe ve hayat arası çitlerle ayrılır. Bahçenin bir bölümünde ailenin sebze ihtiyacını karşılayacak büyüklükte bir bostan (kerdi) yer alır. Bahçe çitlerle veya çamurdan yapılmış möhre duvarıyla çevrelenir. Tandır evinin yapıdan ayrı inşa edildiği bazı durumlarda ise hayat ev ve tandır evi arasındadır. Hayat, oturma, yemek yeme, çamaşır yıkama, çamaşır asma, çocukların banyosunu yapma gibi birçok işlev için kullanılır. Evin inşa edildiği arazinin durumuna bağlı olarak hayat; kare, dikdörtgen ya da yamuk bir düzenlemeye sahip olabilir. Zemin kaplamasında sıklıkla sal taşı kullanılmıştır.”…….

“Geleneksel Türk  Evi ve Van Evleri” isimli kitap Arş. Gör. Gökhan Uşma tarafından yazılmış. Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık ltd. Şti. tarafından 2019 yılında basımı yapılmıştır. Kitap 162 sayfadan ibarettir. Yazarımız bu çalışmasında geleneksel Türk evlerini incelemekle beraber Van evlerinin özgün özelliklerini ve değerlerini ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Van’ın Tuşba ve İpekyolu ilçelerinde halen ayakta kalan 35 adet konutu incelemiştir. Bu konutlara ait fotoğrafları da kitabında okuyucuların bilgisine sunmuştur. Çalışmasının sonucunda geleneksel Van evlerinin Anadolu’daki Türk evleri içindeki özgünlüğünü, edindiği bulgular çerçevesinde değerlendirmiştir. Anadolu’daki geleneksel Türk evlerinin ve özellikle geleneksel Van evlerinin tarih içindeki seyrini, malzeme, plan, cephe ve süsleme özelliklerini öğrenmek isteyen herkesin faydalanabileceği bir kaynak kitap olduğunu belirtmek isterim. Kalın sağlıcakla….

 
Etiketler: GELENEKSEL, TÜRK, EVİ, VE, VAN, EVLERİ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
13 Eylül 2020
Tarihi Kentler ve Ermeniler VAN
06 Eylül 2020
VAN ŞİİRLERİ ANTOLOJİSİ
29 Ağustos 2020
ARŞİV BELGELERİNDE VAN ERMENİ İSYANLARI (1896-1916)
23 Ağustos 2020
ŞİİRLERDE VAN
16 Ağustos 2020
DÜNYADA VAN
09 Ağustos 2020
ELVEDA HÜZÜN MERHABA AŞK
15 Temmuz 2020
NACİYE
05 Temmuz 2020
ALİ İHSAN SABİS HARP HATIRALARIM BİRİNCİ DÜNYA HARBİ
29 Haziran 2020
KİLİM
22 Haziran 2020
VAN'DA GÖÇ HAREKETLERİ
08 Haziran 2020
Alıntılar ve Fotoğraflarla 1914 ÖNCESİ ERMENİ KÖY HAYATI
01 Haziran 2020
V. ULUSLARARASI VAN GÖLÜ HAVZASI SEMPOZYUMU
24 Mayıs 2020
ANILARLA ESKİ VAN’A DOĞRU BİR YOLCULUK
18 Mayıs 2020
Sultan II. Abdulhamid Döneminde Van Vilayeti
11 Mayıs 2020
Van Kent Araştırmaları
04 Mayıs 2020
Yakın Tarihimizde Van Uluslararası Sempozyumu
26 Nisan 2020
VAN VE ÇEVRESİNDE ERMENİ İSYANLARI(1896-1916)
20 Nisan 2020
İngiliz Konsolos James Brant'ın Gözüyle Doğuda Değişim Yılları (1836-1852)
13 Nisan 2020
Doğu Anadolu ve Urartular
06 Nisan 2020
Görenlerin Gözü ile Van'da Ermeni Mezalimi
30 Mart 2020
Van yatırları ve menkıbeleri
22 Mart 2020
Van Mutfak Kültürü
15 Mart 2020
Van Efsaneleri
08 Mart 2020
Osmanlı Arşiv Belgelerinde Van
01 Mart 2020
Ermeniler ve 1915 Tehcir Olayı
23 Şubat 2020
Van Tarihi ve Kürtler Hakkında Tetebbuat
16 Şubat 2020
Van Demek Vatan Demek
09 Şubat 2020
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
02 Şubat 2020
Van Tarihi
26 Ocak 2020
Van Üçlemesi Gülü Astım Duvara
19 Ocak 2020
Hatıralarım "Ermeni Olaylarının İçyüzü"
12 Ocak 2020
Van Gölü'nün gemileri Tatvan'dan Bodrum'a yelken peşinde bir yaşam
05 Ocak 2020
Anadolu'da Amerikan Misyonerliği ve Misyon Hastaneleri (1880-1934)
29 Aralık 2019
Yakın tarihin canlı tanığı ZEVE
22 Aralık 2019
Arşiv Vesikalarıyla Ermeni Mezalimi ve Ermeniler
15 Aralık 2019
Kazım Karabekir Hayatım
08 Aralık 2019
XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van (1548-1648)
01 Aralık 2019
Ermeni Komitelerinin A'mal ve Harekât-I İhtilaliyyesi
24 Kasım 2019
GEÇMİŞTEN GELECEĞE VAN TÜRKÜLERİ-1 (Sözlü Kırık Havalar)
17 Kasım 2019
YÜKSEK YAYLANIN BAŞKENTİ VAN-TUŞPA Arkeolojik Rehber
10 Kasım 2019
Amerikan Misyonerlerinin Faaliyetleri ve Van İsyanları (1896)
03 Kasım 2019
Egido'nun hazin sonu
27 Ekim 2019
Ölüm ve sürgün Osmanlı Müslümanlarının etnik kıyımı (1821-1922)
20 Ekim 2019
Beş Türk Eyaletine Doğru
13 Ekim 2019
20. YÜZYIL DÖNEMECİNDE RUS GENERAL MAYEVSKY'NİN TÜRKİYE GÖZLEMLERİ VAN-BİTLİS VİLAYETLERİ ASKERİ İSTATİSTİĞİ
06 Ekim 2019
Ah Tamara
29 Eylül 2019
YIKILAN BİR ŞEHRİN ANATOMİSİ
22 Eylül 2019
Doğunun Yıldızı Van
15 Eylül 2019
Sefername
08 Eylül 2019
Van'da Ermeni Devleti Denemesi -Belgelerle-
01 Eylül 2019
Van'da Ermeni Mezalimi (1895-1920)
25 Ağustos 2019
Cumhuriyet Dönemi'nde Vangölü havzasında yapılan kamu harcamaları ve yatırımlar (1923-1950)
28 Temmuz 2019
Çeşitli Yönleriyle Van
21 Temmuz 2019
OSMANLI ORDUSUNDA DÖRT YIL (1915-1919)
14 Temmuz 2019
Bizim Eller Van
07 Temmuz 2019
Ermeni Dosyası
30 Haziran 2019
Zavallı bir kuşun feryadı
23 Haziran 2019
Şark Yıldızı
16 Haziran 2019
Sona
09 Haziran 2019
Seyahatname-i Hudud
02 Haziran 2019
Türkiye'de Ermeni Meselesi
26 Mayıs 2019
Urartu Tarihi ve Kültürü
19 Mayıs 2019
Tarihi hakikatler
12 Mayıs 2019
Seyyahların Gözüyle Van XIX. Yüzyıl
05 Mayıs 2019
Van Hayatının En Yakın Şahidi: Molla Hamid Ekinci
28 Nisan 2019
Vilayat-ı Şarkiye Mültecileri Unutulmuş Bir Göç Trajedisi (1915-1923)
23 Nisan 2019
1915 Van'da Ermeni İsyanı
21 Nisan 2019
Sadettin Paşa'nın Anıları
14 Nisan 2019
Van konulu kitaplar
01 Nisan 2018
2 Nisan 2018'in bir Vanlı olarak bana hatırlattıkları
Haber Yazılımı